Silva rerum

O „ziemi nieznanych cudów” w Knurowie2013-12-20

Kategoria: Aktualności

17 października odbyła się w Knurowie konferencja na temat ludowości w literaturze śląskiej.

Organizatorem konferencji była Powiatowa Biblioteka Publiczna w Gliwicach. Dziękuję za zaproszenie. Miałam okazję opowiedzieć o ludowych wątkach w twórczości Zofii Kossak i wysłuchać bardzo ciekawych wystąpień innych prelegentów, zwłaszcza prof. Doroty Simonides.

Szczegóły dotyczące konferencji można znaleźć na stronach: http://miastoknurow.pl/29443,w-knurowie-obradowali-bibliotekarze-nauczyciele-i-regionalisci.html

http://starostwo.gliwice.pl/pl/pages/posts/uczta-dla-regionalistow-3327.php

https://www.biblioteki.org/pl/_biuletyn_?ctype=regionalny&cid=2798

 

Zamieszczona fotografia pochodzi ze strony: biblioteki.org.pl

 

Dla zainteresowanych - abstrakt mojego wystąpienia: Zofia Kossak o „ziemi nieznanych cudów”, ludowych bohaterach, śląskich podaniach i legendach

 

 

Zofia Kossak zamieszkała w Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim po dramatycznych przeżyciach na Wschodzie. Pisząc o Śląsku  kilkakrotnie wykorzystała i opracowała wątki ludowe, wspominała o ludowych bohaterach, legendach i podaniach. Wykorzystała między innymi legendarną opowieść o Ondraszku, o Imku Wisełce a także legendę o świętym Mikołaju z Pierśćca.

Historia Ondraszka Szebesty, zbójnika to utwór, który z pewnością nie jest i nie miał być jedynie próbą odtworzenia dziejów legendarnego beskidzkiego zbójnika. To  p r a w d z i w a   historia jego życiowej klęski i próba odpowiedzi na pytanie – kto zawinił, dlatego pierwotny tytuł Prawdziwa historia Ondraszka Szebesty, moim zdaniem, trafnie oddawał zamierzenia autorki. Opowiadanie o beskidzkim zbójniku to również głos w dyskusji nad granicą potęgi szatana i bezgraniczną mocą Boga.

O ile pozbawienie utworu elementów baśniowych pozwoliło pisarce z Górek przedstawić oryginalną wersję losów Ondraszka, o tyle w opowieści o Imku Wisełce, to właśnie elementy baśniowe odegrały znaczącą rolę. (Oba teksty znalazły się w tomie Wielcy i mali).

Ludową legendę wykorzystała też Zofia Kossak w utworze: wydanym po raz pierwszy w 1938 roku Legenda o świętym Mikołaju z Pierśćca. Utwór ten jest historią cudownej figury wyrzeźbionej przez ubogiego pastucha, który wkrótce zmarł, a nikt nie wiedział nawet, że to on jest twórcą świątka, powszechnie uważanego za cudowną rzeźbę. Zofia Kossak, opisując tragiczne losy poniewieranego przez wszystkich parobka, wyraźnie eksponuje jego pozytywne cechy charakteru. Mikoła jest nieudacznikiem, niedorajdą i kaleką, ale Mikoła - mimo że niezwykle utalentowany – jest pokorny „Legenda” wpisuje się więc w nurt rozważań pisarki na temat istoty świętości. Wyrazista i wzruszająca jest postać Mikoły – twórcy cudownej figury, która do dziś znajduje się w pierścieckim kościele. Żadne ze źródeł historycznych ani legendarnych o nim nie wspomina

Zofia Kossak, zamieszkawszy na Śląsku Cieszyńskim, czuła się nie tylko z tą ziemią związana, ale i za nią odpowiedzialna, a wyrazem owej odpowiedzialności są podejmowane w jej utworach próby przybliżenia czytelnikowi problemów nowej „małej ojczyzny” plastycznej i sugestywnej opowieści o jego pięknie i bogactwie tradycji a także o postaciach i wątkach ludowych.

 

« Powrót